अशोक प्रसाद मैनाली/सिओल
प्रवासमा बस्ने नेपालीहरूका लागि संगठन केवल भेटघाटको माध्यम मात्र होइन, विचार, मूल्य, जिम्मेवारी र साझा उद्देश्यको मञ्च पनि हो। नेपाली जनसम्पर्क समिति दक्षिण कोरिया त्यही उद्देश्यलाई आत्मसात गर्दै लोकतन्त्र, राष्ट्रियता, प्रजातान्त्रिक समाजवाद र नेपाली कांग्रेसको वैचारिक मार्गलाई प्रवासमा जीवन्त राख्ने साझा संगठनका रूपमा विकसित भएको छ।
जननायक बी.पी. कोइरालाले लोकतन्त्रलाई केवल शासन प्रणालीका रूपमा होइन, मानिसको स्वतन्त्रता, सम्मान र अधिकारको आधारका रूपमा व्याख्या गर्नुभएको थियो। उहाँको यही लोकतान्त्रिक दर्शनबाट प्रेरित हुँदै नेपाली जनसम्पर्क समिति दक्षिण कोरियाले प्रवासमा रहेका नेपालीहरूको हकहित संरक्षण, लोकतान्त्रिक चेतनाको विकास, राष्ट्रिय एकताको प्रवर्द्धन तथा मातृभूमिप्रतिको जिम्मेवारीलाई आफ्नो मूल उद्देश्य बनाउँदै आएको छ।
दक्षिण कोरियामा नेपाली समुदाय विस्तार हुँदै जाँदा नेपाली कांग्रेसको सिद्धान्त, लोकतान्त्रिक संस्कार र राष्ट्रिय जिम्मेवारीलाई प्रवासमा संस्थागत गर्ने उद्देश्यले नेपाली जनसम्पर्क समिति गठन भएको हो। स्थापना कालदेखि नै संगठनले सदस्यता विस्तार, नेतृत्व विकास, राजनीतिक प्रशिक्षण, सामाजिक सेवा, प्राकृतिक विपत्ति तथा राष्ट्रिय संकटका बेला सहयोग संकलन, रक्तदान, जनचेतनामूलक कार्यक्रम तथा प्रवासी नेपालीका समस्यामा आवाज उठाउने कार्यलाई निरन्तरता दिँदै आएको छ। यसले प्रवासमा रहेर पनि मातृभूमिप्रतिको दायित्व निर्वाह गर्ने साझा अभियानका रूपमा आफ्नो पहिचान स्थापित गरेको छ।
बी.पी. कोइरालाको राजनीतिक दर्शनको केन्द्रमा सधैं मानिस, स्वतन्त्रता र सामाजिक न्याय रह्यो। उहाँले कल्पना गर्नुभएको प्रजातान्त्रिक समाजवादको मूल मर्म राजनीतिक स्वतन्त्रतासँगै आर्थिक र सामाजिक समानताको स्थापना गर्नु थियो। यही आदर्शलाई आत्मसात गर्दै प्रवासी नेपालीका श्रमिक, विद्यार्थी, व्यवसायी, पेशाकर्मी तथा नयाँ पुस्ताका नेपालीहरूको हितका लागि आवाज उठाउनु जनसम्पर्क समितिको प्रमुख जिम्मेवारी हो।
विगतका महाधिवेशनहरूले लोकतान्त्रिक अभ्यासलाई संस्थागत गर्दै नेतृत्व हस्तान्तरण, विचारको आदानप्रदान र संगठन सुदृढीकरणको परम्परा स्थापित गरेका छन्। लोकतन्त्रको वास्तविक शक्ति व्यक्तिमा होइन, संस्थामा हुन्छ भन्ने मान्यतालाई व्यवहारमा उतार्नु आजको आवश्यकता हो। बलियो संस्था नै लोकतान्त्रिक संस्कारको आधार हो।
तर सातौँ अधिवेशनसम्म आइपुग्दा हामीले एउटा इमानदार आत्मसमीक्षा गर्नैपर्छ। के हामीले नेपाली जनसम्पर्क समितिलाई अझ गर्व गर्न लायक, सबैको साझा र विश्वासिलो संगठन बनाउन सकेका छौँ? वा कतै व्यक्तिगत स्वार्थ, समूहगत आग्रह र क्षणिक महत्वाकांक्षाले संगठनको दीर्घकालीन हितलाई ओझेलमा पारेको त छैन?
यी प्रश्न कसैलाई दोषारोपण गर्नका लागि होइनन्; बरु आफ्नै यात्राको समीक्षा गर्दै आगामी पुस्तालाई अझ सुदृढ संगठन हस्तान्तरण गर्ने जिम्मेवारीबोधका प्रश्न हुन्। आत्मसमीक्षा बिना कुनै पनि संस्था बलियो बन्न सक्दैन। विगतका कमजोरी स्वीकार गर्ने साहस नै भविष्य सुधार्ने पहिलो आधार हो।
बी.पी. कोइरालाले आफ्नो राजनीतिक जीवनभर संस्था, विचार र लोकतान्त्रिक संस्कृतिलाई व्यक्तिभन्दा माथि राख्नुभयो। उहाँले देखाएको बाटोले हामीलाई सिकाउँछ कि पद अस्थायी हुन्छ, तर संस्था स्थायी हुन्छ; व्यक्ति परिवर्तन हुन्छ, तर विचार अमर रहन्छ। त्यसैले संगठनभित्रको हाम्रो पहिलो प्रतिबद्धता कुनै व्यक्ति, गुट वा समूहप्रति होइन, संगठन, यसको विधान, लोकतान्त्रिक मूल्य र साझा उद्देश्यप्रति हुनुपर्छ।
मतभेद लोकतन्त्रको कमजोरी होइन, शक्ति हो। तर मतभेदलाई विभाजनको आधार बनाउनु लोकतान्त्रिक संस्कार होइन। विचारमा फरक हुन सक्छ, तर उद्देश्य एउटै हुनुपर्छ, संगठनलाई बलियो बनाउने। संवाद, सहमति, सहकार्य, सहिष्णुता र पारस्परिक सम्मानको संस्कृतिले मात्र कुनै पनि लोकतान्त्रिक संगठनलाई दीर्घकालसम्म जीवन्त राख्न सक्छ।
आजको आवश्यकता संगठनलाई अझ पारदर्शी, उत्तरदायी, समावेशी र प्रविधिमैत्री बनाउनु हो। युवालाई नेतृत्वमा अवसर दिने, महिलाको अर्थपूर्ण सहभागिता सुनिश्चित गर्ने, सदस्यता प्रणालीलाई व्यवस्थित बनाउने, नियमित वैचारिक प्रशिक्षण सञ्चालन गर्ने, आर्थिक पारदर्शिता कायम गर्ने तथा प्रवासी नेपालीका साझा हितका विषयमा प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्नु समयको माग हो। संगठनलाई व्यक्तिकेन्द्रित होइन, संस्थाकेन्द्रित बनाउन सकियो भने मात्रै यसको भविष्य अझ उज्ज्वल हुनेछ।
बी.पी. कोइरालाको राष्ट्रिय मेलमिलापको दर्शन आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ। उहाँले राष्ट्रिय हितलाई दलगत वा व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि राख्नुपर्ने सन्देश दिनुभएको थियो। मतभिन्नता हुँदाहुँदै पनि साझा राष्ट्रिय उद्देश्यका लागि सहकार्य गर्न सक्नु नै लोकतान्त्रिक परिपक्वता हो। यही भावनालाई आत्मसात गर्दै नेपाली जनसम्पर्क समिति दक्षिण कोरियाले विगतका अनुभवबाट शिक्षा लिँदै नयाँ ऊर्जा, नयाँ सोच र नयाँ प्रतिबद्धताका साथ अघि बढ्नुपर्छ।
सातौँ अधिवेशन केवल नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने प्रक्रिया मात्र होइन; यो संगठनको आत्ममूल्याङ्कन गर्ने, विगतका कमजोरी सुधार्ने, उपलब्धिलाई संस्थागत गर्ने र भविष्यको स्पष्ट मार्गचित्र कोर्ने ऐतिहासिक अवसर पनि हो। यस अवसरलाई व्यक्तिगत विजय वा पराजयका रूपमा होइन, संगठनको साझा सफलताका रूपमा स्थापित गर्न सकियो भने मात्र हामीले बी.पी. कोइरालाको लोकतान्त्रिक संस्कारलाई व्यवहारमा उतारेको ठहरिनेछ।
लोकतन्त्र, प्रजातान्त्रिक समाजवाद, राष्ट्रियता र मानवीय मूल्यप्रतिको हाम्रो प्रतिबद्धता केवल भाषण, दस्तावेज वा नारामा सीमित हुनुहुँदैन; त्यो संगठनको व्यवहार, निर्णय, नेतृत्व र संस्कृतिमा प्रतिविम्बित हुनुपर्छ। आजको आवश्यकता व्यक्तिलाई स्थापित गर्नु होइन, संस्थालाई बलियो बनाउनु हो; पदको संरक्षण होइन, विचारको संरक्षण गर्नु हो; व्यक्तिगत स्वार्थ होइन, संगठनको दीर्घकालीन हितलाई
